Katalog artystów

Grzegorz Przyborek

Grzegorz Przyborek, Hotel Europa, na wystawie Archetyp fotografii, CSW Łaźnia, Gdańsk 2010, fot. K. JureckiPrace Grzegorza Przyborka na festiwalu Interphoto, 2013 Białystok, fot. K. JureckiPrace Grzegorza Przyborka na festiwalu Interphoto, 2013 Białystok, fot. K. Jurecki 

Urodzony w 1949. Twórczość w zakresie fotografii, rysunku, rzeźby (obiekty) i instalacji. Zajmuje się także teorią fotografii. Absolwent PWSSP w Łodzi (od 1996 ASP). Dyplom w 1974. Od 1976 pracuje w PWSSP (od 1994 jako profesor) w Łodzi. Kieruje Pracownią Fotografii w Katedrze Multimediów. Wykładowca w PWSFTViT w Łodzi oraz Warszawskiej Szkoły Fotografii, a w latach wcześniejszych także UA (ASP) w Poznaniu. Od 1988 członek ZPAF. Prace w zbiorach: Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Stadtmuseum Gross-Gerau, Collectiones des Artotheques „Photographie d'Auteur”, Lyon; Promocje Broncolor, Szwajcaria; Promocja Radici-Group, Bergamo, Fond National d'Art Contemporain (FNAC), Francja; Dolnośląskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, Wrocław; Wielkopolskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, Poznań.

Po skończeniu studiów świadomie zrezygnował z twórczości graficznej na rzecz fotografii. W końcu lat 70. wykonał paradokumentalną serię, z wyrażonym uczuciem smutku i melancholii pt. Ulica Piotrkowska - bramy i witryny oraz za pomocą mocnego retuszu, który świadomie osłabił formę dokumentu. Z lat 80. pochodzą poetyckie serie, wykorzystujące technikę kolażu Pejzaż intymny (1981/2),  Przedmioty i obrazy (1984). W II połowie lat 80. tworzył coraz bardziej inscenizacyjne fotografie i rzeźbiarskie obiekty, używane także w fotografii, ale traktowane w autonomiczny sposób.

Na wystawie „Polska fotografia intermedialna” lat 80. (BWA Poznań, 1988) artysta pokazał jedną z najciekawszych realizacji – instalację przestrzenną z wykorzystaniem spreparowanych ptasich skrzydeł, zdjęć i kamieni pt.  Styczeń, luty, marzec...., poświęconą niematerialności lotu. Jego inscenizacyjny oryginalny styl ukształtował się w końcu lat 80. Dowodem na to była seria Obiekty niemożliwe wykorzystująca pewne zdobycze fotomedializmu w celu wywoływania perspektywicznych złudzeń o onirycznych i poetyckich podtekstach.

Obiekty niemożliwe (1989) a zwłaszcza Wspomnienia z Arles (1991) są stworzeniem oryginalnym na skalę europejską „fotografii inscenizowanej”, która ukształtowała się na kanwie oniryzmu (efekt po-sureralistyczny) i badania paradoksów naszego spostrzegania, w tym przede wszystkim iluzjonizmu, wynikającego z przerysowania i uzyskania skrótów perspektywicznych, co było jedną najważniejszych wytycznych modernizmu w fotografii już od końca XX wieku i jest rozwijane do czasów najnowszych. Do tej drugiej serii należy fotografia Bardzo lekkie śniadanie francuskie, która stała się jedną z najpopularniejszych prac Przyborka, świadcząca o subtelnym poczuciu ironii i perfekcyjnym stylu.

W latach 90. styl fotografii Grzegorza Przyborka nabrał nowego oblicza, kontynuując jednak jego wcześniejsze dokonania z II połowy lat 80. Wiele zdjęć przypomina o surrealistycznych inspiracjach, przede wszystkim „obiektami surrealistycznymi” (np. Man Ray). Duże znaczenie dla obecnego okresu miało roczne stypendium rządu francuskiego w Szkole Fotografii w Arles w 1990 roku. Artysta przywiązuje bardzo duże znaczenie do wykonania bardzo wiernego rysunku a następnie samego bardzo werystycznego sposobu fotografowania, najczęściej komplikowanych aranżacji z użyciem przedmiotów, sznurków, kamieni, etc. Serie Cywilizacje (1992-93) i Hotel Europa są osobistą interpretacją ówczesnych wydarzeń politycznych (rozpad Jugosławii i problem ludobójstwa) oraz wyznaniem wiary w możliwość duchowego ocalenia sztuki i świata. Szczególne znaczenie parareligijne posiada praca Podtrzymywanie sensu stworzenia Świata (1994) z ręką w centrum i reminiscencjami, zanikającego Ukrzyżowania, czyli symbolu religii chrześcijańskiej. W 1996 powstała seria Thanatos (w wersji fotografii czarno-białej i kolorowej), która ilustrowała uniwersalne, ale z ukrytymi odniesieniami osobistymi signum śmierci w postaci trójwymiarowych rzeźb wystawianych razem z fotografiami. Śmierć pojawiła się w postaci męskiej i żeńskiej w formie mniej lub bardziej demonicznego manekina, także z odniesieniami do idei modernizmu.

W pierwszym dziesięcioleciu XXI w. powstało niewiele prac. Do najważniejszych należy seria Cantus lamentus (2010), w której artysta w dalszym ciągu przestrzegał przed narastającą dehumanizacją i zauroczeniem popkulturą. Jego twórczość została skonfrontowana z podobnymi artystami na ekspozycji „Archetyp fotografii. Joachim Froese, Ken Matsubara, Grzegorz Przyborek” (CSW Łaźnia, Gdańsk 2010). O roli i specyfice medium fotograficznego artysta mówił: Fotografia dała mi możliwość powołania świata, który egzystuje samoistnie, w innym wymiarze i czasie. Potocznie mówi się, ze fotografia jest lustrem rzeczywistości czy jej odbiciem, ale to jest jej dosłowne traktowanie. Moim zdaniem nie ma ona nic wspólnego z rzeczywistością, którą spostrzegamy. Fotografia dała mi wolność, polegającą na możliwości posługiwania się elementami przestrzennymi czy rzeczywistymi w przestrzeni, czyli w moim rozumieniu inscenizacją i tworzeniem pewnej sfery wypowiedzi, która jest uwolniona od gestu manualnego, od śladu, jaki pozostawia artysta na obrazie.1

Analizując dokonania Przyborka w zakresie rysunku, rzeźby i ostatecznego efektu jego pracy – „fotografii inscenizowanej” (pogranicze fotografii, rysunku i rzeźby) sądzę, że najciekawsze pod względem artystycznym są fotografie, w których przestrzenne rzeźby połączone zostały z problemami stricte fotograficznymi (oświetlenie, skróty perspektywiczne, efekty iluzjonistyczne). Od końca lat 90. artysta zajmuje się okazjonalnie także grafiką komputerową, która kontynuuje doświadczenia fotograficzne. W jego rozwoju artystycznym przełomowe były lata 90., kiedy artysta ożywił śródziemnomorskie mity religijne, dotyczące najważniejszych kwestii etycznych i filozoficznych.

1. G. Przyborek [wypowiedź, rozmowa z K. Jurecki], w: K. Jurecki i K. Makowski, Słowo o fotografii, Łódź 2003, s. 212.

Krzysztof Jurecki

strona artysty:
http://przyborek.toya.net.pl/

Realizacja: Dianthus
Dokument wydrukowany ze strony: www.artysci-lodzkie.pl/pl/artysta/p/grzegorz-przyborek/